Een hernia in de onderrug geeft vaak pijn die uitstraalt naar de bil of het been, soms met tintelingen, een doof gevoel of minder kracht. Hieronder leest u hoe een hernia ontstaat, wanneer u direct een arts moet bellen, wat u zelf kunt doen en hoe wij u zonder operatie behandelen. Een verwijzing van de huisarts heeft u niet nodig.
Op deze pagina8
Wat is een hernia?
Tussen de wervels van uw rug zitten tussenwervelschijven: kussentjes met een stevige ring en een zachte kern. Bij een hernia puilt een deel van die kern door een zwakke plek in de ring naar buiten en drukt het op een zenuw. De medische naam is HNP (hernia nuclei pulposi). Meestal gaat het om de onderste twee schijven, L4-L5 en L5-S1: de L staat voor lendenwervel, de S voor het heiligbeen. Een hernia in de nek bestaat ook; die geeft uitstraling naar de arm.
De pijn komt niet alleen van de druk, maar ook van een ontstekingsreactie rond de zenuw. Uitstralende pijn in het been heet ook wel ischias. Niet elke ischias is een hernia, en niet elke hernia op een scan geeft klachten: ook bij veel mensen zonder rugpijn is op een MRI een uitstulping te zien.
Gaat een hernia vanzelf over?
Meestal wel. Volgens Thuisarts worden de klachten bij ongeveer 3 van de 4 mensen binnen 3 maanden vanzelf minder, en na een jaar heeft 88 van de 100 mensen die afwachten geen klachten meer. Het lichaam ruimt het uitgestulpte materiaal vaak zelf op; dat heet resorptie. In een overzicht van studies was de hernia op een tweede scan bij ongeveer twee op de drie mensen kleiner geworden of verdwenen.
Wat bij dat herstel helpt: in beweging blijven, uw dagelijkse dingen zoveel mogelijk blijven doen en zo nodig pijnstillers op vaste tijden. Lang in bed liggen maakt u niet sneller beter. Wij behandelen om de pijn te verminderen en u weer te laten bewegen terwijl uw lichaam herstelt. Een operatie die wél nodig is, vervangen wij niet.
Wanneer moet u direct een arts bellen?
Bel direct uw huisarts of de huisartsenpost als u een of meer van deze klachten heeft:
- opeens minder kracht in uw been, of niet meer op uw tenen of hakken kunnen staan;
- een doof gevoel rond de anus en de geslachtsdelen;
- niet meer kunnen plassen, of uw plas of ontlasting niet meer kunnen ophouden.
Dit zijn alarmsignalen. Dan behandelen wij niet, maar sturen wij u dezelfde dag door. Bij die signalen telt elk uur.
Hernia-protocol zonder operatie
Ons hernia-protocol combineert een paar behandelingen. Welke u krijgt, hangt af van het onderzoek.
- Spinale decompressie (spinal decompression): op een speciale tafel rekt een computergestuurd systeem uw onderrug rustig en ritmisch op. Het doel is de druk op de schijf en de zenuw te verlagen. Het onderzoek hiernaar is beperkt: een Cochrane-overzicht vond voor tractie als losse behandeling weinig effect, en de Britse richtlijn NICE NG59 raadt tractie bij lage rugpijn en ischias af. Wij gebruiken decompressie daarom nooit los, maar altijd samen met oefeningen en zachte chiropractie.
- Zachte chiropractie: technieken zonder kraken en met weinig kracht. In de pijnlijke fase maken wij geen snelle draaibewegingen van de onderrug.
- Oefeningen voor de diepe buik- en rugspieren die de wervelkolom steunen, en een programma voor thuis.
- Injecties door de arts: perineurale injectietherapie (PIT), een prik met glucose rond een geprikkelde zenuw, en bij langdurige klachten prolotherapie. Voor allebei is het onderzoek nog klein; de arts bespreekt met u of het zinvol is.
Chiropractie krijgt u in Rotterdam, aan het Cor Kieboomplein. Decompressie kan in Rotterdam en in Dordrecht. PIT geeft de arts in Dordrecht; prolotherapie in Dordrecht en op donderdag ook in Rotterdam.
Uw herstel-traject
Elk traject is maatwerk. Zo ziet een typisch verloop eruit. Na elke fase kijken we samen of verder gaan zinvol is; u zit niet vast aan een vooraf vastgelegde serie.
Gesprek en onderzoek
U vertelt over uw klachten en wij onderzoeken uw rug, uw zenuwen en uw kracht. Een MRI is alleen nodig bij ernstige of aanhoudende klachten, of als een operatie wordt overwogen. Is die nodig en heeft u er nog geen, dan verwijzen wij u door. Aan het eind weet u wat wij zien en of het hernia-protocol bij u past.
Rustig beginnen
De eerste weken komt u meestal drie keer per week voor decompressie en zachte chiropractie. Veel mensen merken na 4 tot 6 sessies of de uitstraling minder wordt. Merkt u niets, dan bespreken wij of doorgaan zinvol is.
Opbouwen
Daarna komt u 1 tot 2 keer per week, met meer oefeningen voor de diepe buikspieren en de rugspieren. Het hele traject telt vaak 15 tot 25 sessies in 6 tot 10 weken; dat is een advies, geen verplichting.
Zelf verder
U krijgt een thuisoefenprogramma. Terugkomen hoeft niet; krijgt u later opnieuw klachten, dan bent u welkom.
Wat kost het en wat wordt vergoed?
Een intake met eerste behandeling chiropractie kost € 90, een vervolgsessie € 70. Een eerste consult bij de arts kost € 220, een vervolgconsult € 200, inclusief een eventuele injectie. Hoeveel sessies u nodig heeft, hoort u na het eerste bezoek, voordat u ergens aan begint. Alle bedragen staan op de tarievenpagina.
Chiropractie wordt door de meeste aanvullende verzekeringen (deels) vergoed, en dat gaat niet van uw eigen risico af. Met de vergoedingencheck ziet u wat uw pakket vergoedt.
Wat het onderzoek zegt
Een operatie (meestal een microdiscectomie in het ziekenhuis) geeft vaak sneller minder beenpijn dan afwachten, maar in een groot Nederlands onderzoek was het verschil na een jaar verdwenen. Of een operatie voor u de moeite waard is, is een keuze die u maakt met de huisarts en de neuroloog. Thuisarts heeft er een keuzehulp voor.
Over decompressie en tractie is het bewijs zwak. Dat zeggen wij liever vooraf: bij ons is het één onderdeel, naast bewegen en oefenen, die de richtlijnen wél aanraden.
Wetenschappelijke referenties
Toon alle bronnenVerberg de bronnen
- Thuisarts. Ik wacht of mijn rug-hernia vanzelf overgaat. thuisarts.nl/rug-hernia
- Chiu CC, Chuang TY, Chang KH, et al. The probability of spontaneous regression of lumbar herniated disc: a systematic review. Clinical Rehabilitation 2015;29(2):184-195. doi: 10.1177/0269215514540919
- Wegner I, Widyahening IS, van Tulder MW, et al. Traction for low-back pain with or without sciatica. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013;(8):CD003010. doi: 10.1002/14651858.CD003010.pub5
- NICE. Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management (NG59). nice.org.uk/guidance/ng59
- Peul WC, van Houwelingen HC, van den Hout WB, et al. Surgery versus prolonged conservative treatment for sciatica. New England Journal of Medicine 2007;356(22):2245-2256. doi: 10.1056/NEJMoa064039
- Brinjikji W, Luetmer PH, Comstock B, et al. Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. American Journal of Neuroradiology 2015;36(4):811-816. doi: 10.3174/ajnr.A4173
Veelgestelde vragen
Wanneer is een operatie nodig?
Direct bij de alarmsignalen hierboven. Verder kan een operatie een keuze zijn als de beenpijn na 6 tot 12 weken nog steeds erg is en u er niet goed mee kunt leven. Die keuze maakt u met de huisarts en de neuroloog of neurochirurg.
Heb ik een MRI nodig?
Meestal niet. Bij milde klachten is het onderzoek in de praktijk genoeg. Een MRI is zinvol bij ernstige of aanhoudende klachten, of als een operatie wordt overwogen. Een uitstulping op een scan zegt op zich weinig: die is ook bij veel mensen zonder klachten te zien.
Mag ik bewegen en sporten met een hernia?
Ja, in beweging blijven helpt. Wandelen en zwemmen gaan meestal goed. Zwaar tillen, diep bukken met gewicht en schokkende belasting zoals hardlopen kunt u beter uitstellen tot de uitstraling minder is.
Komt een hernia terug?
Dat kan. Wie eerder een hernia had, heeft meer kans op een nieuwe. Oefeningen voor de rompspieren en blijven bewegen verkleinen die kans waarschijnlijk; een garantie is er niet.
Is een chiropractor goed bij een hernia?
Bij de meeste hernia’s kan het, en richtlijnen noemen manuele behandeling als een van de mogelijkheden bij aanhoudende rugpijn met uitstraling. Wat wij doen, hangt af van het onderzoek: bij een prikkelbare zenuw werken wij zacht, niet met kracht, met decompressie als één onderdeel van het protocol. Zijn er alarmsignalen, dan behandelen wij niet, maar sturen wij u dezelfde dag door.
Doet decompressie pijn?
Nee. Het voelt als een rustige, ritmische rek in de onderrug. Wordt de pijn erger, dan stoppen wij of passen wij de behandeling aan.
Heb ik een verwijzing nodig?
Nee. U maakt zelf een afspraak; een verwijzing van de huisarts is niet nodig. Bent u huisarts of fysiotherapeut en wilt u een patiënt naar ons verwijzen? Lees wat u als verwijzer moet weten.
